Kasteel Boxmeer

Kasteel en buitenplaats Boxmeer (oorsprong 13e eeuw)

kasteel_Boxmeer_1696

Kasteel Boxmeer, 1696

Kasteel Boxmeer ligt tussen de Maas en de voormalige rivierarm de Meer, aan de Veerstraat 49 te Boxmeer, midden in het unieke Maasheggenlandschap.

Het voormalige kasteel is een rijksmonument en is thans het klooster van de Congregatie van de Zusters van Julie Postel. Daarnaast is het kasteelcomplex het onderkomen voor het Kasteelmuseum Julie Postel, het Gemeentemuseum Boxmeer en Woonzorgcentrum Sint Anna.

Het kasteel, gelegen in Noord Brabant, dichtbij de grens met buurland Duitsland en de provincie Limburg, kent een bewogen geschiedenis. De vesting op een voormalig eiland aan de Maas werd eeuwenlang herhaaldelijk belegerd, vernield en weer opgebouwd.

Deze website gaat over de geschiedenis van Kasteel Boxmeer en haar bewoners

Het geeft ook informatie over het Kasteelmuseum Julie Postel.  Het historische gedeelte van kasteel Boxmeer is ingericht als museum en wordt door de zusters bij gelegenheid nog gebruikt voor vergaderingen,  bezoekers en voor representatieve doeleinden.

 

De huidige linkervleugel van het gebouwencomplex uit de 16e eeuw, is een overblijfsel van het kasteel dat de heren van Boxmeer in de 13e eeuw hebben gesticht. Het is in de 17e eeuw enige malen verbouwd, grotendeels herbouwd in 1782 op last van Maria Johanna van Hohenzollern, en tenslotte in 1806 voor ongeveer de helft afgebroken.

Historisch deel Kasteel Boxmeer

Historisch deel Kasteel Boxmeer, uit de 16e, 17e en 18e eeuw

 

 

Uitzicht op de Meer en Kasteel Boxmeer, met op de voorgrond een deel van de Maasheggen, mei 2015

 

 

Kasteel  Boxmeer nu

Kasteel Boxmeer

Kasteel Boxmeer, gelegen aan de oude rivierarm de Meer

Historisch deel Kasteel Boxmeer

Historisch deel Kasteel Boxmeer, 17e een 18e eeuw

Oprijlaan Kasteel Boxmeer

Oprijlaan Kasteel Boxmeer

Poortwoning

2 Poorterswoningen aan begin oprijlaan

Postelhoeve

Postelhoeve

Toren naar Maria Magdalena kapel

Toren met haan, naast de Maria Magdalena kapel

Maria Magdalenakapel in Kasteel Boxmeer

Maria Magdalenakapel in Kasteel Boxmeer

glasinlood-bovenlichten Maria Magdalenakapel

glasinlood-bovenlichten Maria Magdalenakapel

Vleugel 't Hoff

Nieuwbouw vleugel ’t Hoff

Vleugel De Ark

Nieuwbouw vleugel De Ark

Gelegen tussen de Maas en de voormalige rivierarm de Meer, aan de Veerstraat 49 te Boxmeer.

 

De beschrijving van het rijksmonument (Monumentnummer:10040), luidt: ‘Voormalig Kasteel… De linkervleugel van het gebouwencomplex is overblijfsel van het kasteel van de heren van Boxmeer, in de 13e eeuw gesticht, in de 17e eeuw enige malen verbouwd, grotendeels herbouwd in 1782 op last van Maria Johanna van Hohenzollern, tenslotte in 1806 voor ongeveer de helft afgebroken. Met een stompe hoek aan elkaar aansluitend een vermoedelijk 17e eeuws gedeelte, met leien zadeldak, en een hoekpaviljoen uit 1782, met mansardedak, waarnaast een ingangspartij met bordes en zich convex uitbreidende trappenvleugels, bekroond door dakkapel met fronton en voluten. Afwisseling van witgepleisterde baksteen en natuurstenen versieringen in de vorm van festoenen boven de vensters. Ingang met gesneden bovenlicht en daarboven in reliëf van borstbeeld in profiel. Smeedijzeren vensterbalustrades, met in ovale medaillons eveneens borstbeelden van mannen en vrouwen in profiel (in de verdieping) en bladornamenten (begane gronds). Inwendig in het oudste gedeelte een stucplafond door Hanning uit 1686, in het hoekpaviljoen een mooi trappenhuis met gesneden balustrade, waarin weer portretmedaillons, en enige kamers met stucwerk en betimmeringen, alles in Lodewijk XVI stijl. Gracht aan de voorzijde bewaard; rechthoekige omwalling met rondelen op de hoeken is nog in het terrein herkenbaar.’

De huidige grote Maria Magdalenakapel is in 1964 gebouwd, zevenhoekig van vorm en een ontwerp van de Architectenbureaus Jan Strik en Oomen, Kohlman en Waltjen. De ramen uit 1965 zijn van de hand Egbert Dekkers uit Moergestel. Het bronzen beeld van de H. Maria Magdalena (Julie Postel) is in 1999 gemaakt door Margriet Hovens. Het Winkels/Bik-Vermeulen-orgel (1936/1957) komt nog uit de vorige kapel.

 

Poorterswoningen, bijgebouw Kasteel Boxmeer

Dit rijksmonument (Monumentnummer:10039), gelegen aan de Veerstraat   45  en 47 te Boxmeer, is  een bijgebouw van het kasteel, met ingezwenkte topgevel en boogvensters. Het huis is verbonden met het toegangshek van het kasteel.
Tot het kasteel behoorde vroeger ook:

 

 

Kapel Nepomuk

Nepomukkapel

Kapel van St. Jan Nepomuk (1737)

Deze voormalige kapel is een rijksmonument (Monumentnummer: 10041), gelegen aan de Veerstraat,  naast nr 45, te Boxmeer. Driezijdig gesloten zaalgebouw met ingezwenkte geveltop, inwendig met tongewelf van stuc. In de voorgevel steen met jaartal 1737. Vroeg 18e eeuws houten altaarretabel met schilderij: de marteldood van St. Jan Nepomuk. Thans eigendom van de gemeente Boxmeer.

 

Bord bij brug over de Meer.

Bord bij brug over de Meer.

Kempische heideschapen

Kempische heideschapen die grazen op de weilanden bij de Meer

De Meer

 

In de oprijlaan ligt een brug over ‘De Meer’ waaraan Boxmeer haar naam heeft ontleend.

De Meer, of vroeger ‘de Mere’, is een voormalige rivierarm van de Maas.
Vanaf 1380 werd de naam Bocmeer gebruikt om Mere of Meer van andere plaatsen te onderscheiden. Mogelijk lag dit bij een buch oftewel een bocht in de rivier de Maas. Samengevoegd heet de locatie dan Buch van Mere ofwel Bocmeer. Er bestaat een leenorkonde uit 1282 waarin genoemd wordt als leenman Jan, geheeten Buck de Meere, ridder. Algemeen wordt aangenomen dat deze ridders de naamgevers zijn van Boxmeer

Door allerlei schrijfvariaties zou hieruit de naam Boxmeer zijn ontstaan. Het middeleeuwse kasteel Boxmeer kende twee grachten, de binnengracht (gedempt) en de buitengracht die ‘de Meer’ werd genoemd. De buitengracht was vijf tot acht meter diep. Tussen de twee grachten lagen vroeger een wal en kazematten.

Vgl. ook het woord ‘de Mare‘. Dat is een voormalige veenrivier en aftakking van de Oude Rijn bij Leiden. Maren zijn meestal smalle, ondiepe, onregelmatige, soms ook niet-natuurlijke, slootjes. In Leiden spreekt men over ‘de Mare” , de Groningers spreken van ‘het maar’ en in Wijchen spreekt men weer over ‘de Meer’, een aldaar gelegen oude Maasarm.

 

 

Midden in het Maasheggengebied

MaasheggenKasteel Boxmeer ligt midden in het Maasheggengebied, gelegen in de Noordelijke Maasvallei tussen Cuijk en Maashees. Het Maasheggengebied vormt het grootste, oorspronkelijke aaneengesloten heggenlandschap van Nederland en wordt beschouwd als een uniek onderdeel van het Nederlandse landschap. Het gebied wordt gekenmerkt door met heggen omzoomde percelen, monumentale bomen en een waardevolle biodiversiteit. Karakteristiek voor de Maasheggen is dat het landschap is verdeeld in een groot aantal kleine percelen die van elkaar zijn gescheiden door meidoorn- en sleedoornheggen.

In vroegere tijden dienden de heggen als veekering en werden om die reden doorlopend gevlochten. Dit resulteerde in een kleinschalig landschap met hoge natuurwaarden.

Het gebied omvat 185 kilometers heggen op een oppervlakte van ongeveer 2.000 hectare. Het cultuurhistorisch monument ‘Maasheggen’, nabij Beugen en Oeffelt, maakt hier een belangrijk deel van uit. Zie ook de trailer over het Maasheggengebied van het Brabants Landschap.